با اعراب نيز اختلاط و امتزاج حاصل كرده‌اند . « 1 » با آمدن فنيقيها به مديترانهء غربى ، بربرها كاملا به تجارت دنياى كهن كشيده شدند . مراكز تجارتى آنها در شمال افريقا به صورت دولتهاى بازرگان درآمدند . كارتاژ كه بزرگترين آنها بود ، در قرن نهم پيش از ميلاد ( 814 ق . م ) به وجود آمد و در قرن پنجم ميلادى تبديل به يك امپراتورى نيرومند شد . در اين زمان بنادر بزرگ فنيقى از قبيل لپتيس « 2 » و سابراتا « 3 » پديد آمد . اين بنادر نه تنها واسطهء تجارت شرق و غرب مديترانه بودند ، بلكه واسطهء تجارت داخل افريقا با جهان كهن آن روزگار نيز به شمار مىآمدند . فنيقيها مدتها تجارت شمال افريقا و بنادر مديترانه را برعهده داشتند ، تا آنكه به سال 146 ق . م مبارزهء طولانى ميان روم و كارتاژ با شكست و ويرانى كارتاژ پايان يافت . موطن كارتاژها در تونس شرقى به صورت يك ايالت رومى درآمد . بربرها از جايگزين شدن يك دشمن به جاى دشمن ديگر استقبال كردند و آماده بودند با دشمن تازه‌وارد ( روميها ) تجارت كنند و حتى براى آنها بجنگند ، ولى نمىخواستند از استقلالشان صرف‌نظر كنند . سرانجام ، جمهورى روم - البته با دشوارى - توانست بر نوميديا ( تونس و الجزاير ) چيره شود و آن را تبديل به يكى از ايالات خود كند ؛ امّا در مراكش ( مغرب اقصى ) هيچگاه نظم رومى برقرار نشد . تنها پس از پيدايش امپراتورى روم و قدرت نظامى بسيار زيادش ، تونس و الجزاير و تا حدودى مراكش ، به زير نفوذ نيرومند روم درآمدند ، امپراتورى روم به مدت چهار قرن بر شمال افريقا مسلط بود . سرانجام ، هجوم واندالها از اروپاى غربى در قرن پنجم ميلادى و شورش مردم افريقا ، به سلطهء روم در شمال افريقا پايان داد . با اين حوادث دورهء قديم به پايان رسيد و قرون وسطا آغاز شد . « 4 » تقسيمات افريقاى شمالى قبل از ورود اسلام مراد از افريقاى شمالى ، كشورهاى مراكش ، الجزاير ، تونس و ليبى ( بخش طرابلس )

--> ( 1 ) . همان ؛ ص 304 - 306 . ( 2 ) . Leptis ( 3 ) . Sabratha ( 4 ) . تاريخ افريقا ؛ ص 51 و 53 - 55 .